Struktura liturgii Wigilii Paschalnej w odnowionej wersji jest następująca: 1. Liturgia światła - lucernarium, która obejmuje: pobłogosławienie ognia i przygotowanie paschału, procesję z paschałem, praeconium paschale (orędzie wielkanocne); 2. Liturgia słowa; 3. Liturgia chrzcielna: pobłogosławienie wody chrzcielnej, odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych; 4. Liturgia eucharystyczna. Jest to zasadniczo struktura z Mszału z 1570 r. Liturgia Wigilii Paschalnej jest niezwykle bogata w symbole, po prostu żyje symbolami. Symbole zaś wynikają z teologii liturgii tego dnia i ją wyrażają. Wigilia Paschalna sprawuje misterium Chrystusa, misterium paschalne. Widoczna jest wyraźnie dynamika transitus, przejścia z ciemności do światła. ze śmierci do życia. Wszystkie symbole są w służbie nowego życia, które jest darem Boga w Jezusie Chrystusie: zapalenie paschału, procesja ze światłem, zapalanie światła w kościele od paschału. Chrystus jest Światłością świata, czyli jego nowym życiem: Fos i Zoe - Światło i Życie. Pobłogosławienie nowego ognia wskazuje na rozprzestrzenianie się skutków Chrystusowego odkupienia na całą rzeczywistość stworzoną. Nowe i Wieczne Przymierze w Chrystusie obejmuje całą rzeczywistość kosmiczną Da czele z królem stworzenia - człowiekiem (chrzest. Eucharystia). Exsultet - błogosławienie światła, to dziękczynno-uwielbiająca modlitwa za usymbolizowane w wielkanocnym świetle zmartwychwstanie Chrystusa i za Jego zbawienie zrealizowane przez Paschę. Element ofiary wieczornej sacrificium vespertinum, sacrificium laudis (zaznaczone słowem incensi} ma mniejsze znaczenie. Nie chodzi tyle o materialną świecę, ile o oddanie się Bogu uczestników liturgii, by stać się świadkami zmartwychwstania - ogłaszaniem Paschy. Zaznaczanie na paschale daty bieżącego roku (od Piusa XII) nawiązuje do początku roku. którym kiedyś była właśnie Wigilia Paschalna. Jest to symbol realnej możliwości nowego życia, innego początku, symbol nadziei, która w Chrystusie nie zawodzi. W służbie życia pozostaje również słowo Boże. Ono bowiem ratuje, umacnia, karmi, zapoczątkowuje zbawienie. Dobór czytań jest wysoce charakterystyczna. Podkreśla z jednej strony jedność historii stworzenia i zbawienia, wypełnienie się porządku stworzenia w porządku zbawienia. Postacie Izaaka. Abrahama ukazane są jako figury wskazujące na Chrystusa. Modlitwy następujące po każdym czytaniu (zaczerpnięte z Gelazjanum Vetus) doskonale interpretują czytania, ukazując ich wypełnienie się w Chrystusie. Czytania odbywają się w świetle paschału. Chrystus staje się interpretatorem słowa Bożego, jego najpełniejszym objawieniem i realizacią. Wspaniale dzieło stworzenia, wspanialsze dzieło zbawienia, przedziwne stworzenie człowieka, cudowniejsze odkupienie go w Chrystusie: te dzieła zostają objaśnione w świetle Nowego Testamentu (por. modlitwa po piątym czytaniu). Modlitwa po siódmym czytaniu wskazuje na dzieło Chrystusa, jakim jest Kościół jako sakrament, który prowadzi w Duchu Świętym dzieło zbawienia ludzkości (tekst podejmuje jakby myśl z Lumen gentium). Z drugiej strony czytania - responsoria - modlitwy ukazują uniwersalizm kosmiczny Chrystusowego zbawienia. Związek wody z życiem nie wymaga dopowiedzeń, zwłaszcza w powiązaniu z sakramentem chrztu św. Woda to także symbol Ducha Świętego, który rozwija relację dziecięctwa Bożego, uczy modlić się i nawiązywać kontakt z Bogiem Ojcem. Duch Święty - Boży Ikonograf odwzorowuje w wierzących w Chrystusa podobieństwo według Bożych zamiarów. Sam obrzęd błogosławienia wody chrzcielnej pomija dawniej stosowane gesty dramatyzujące - czynienie wody owocną. Niektórzy badacze (E. Stommel) uważali np. śpiew strof na coraz wyższym tonie za najpiękniejszy moment całego obrzędu. Obecne teksty zawierają, na podstawie mirabilia Dci dokonanych w przeszłości, prośbę, aby Bóg wejrzał na Kościół i otworzył nowe źródło chrztu świętego, aby woda przyjęła łaskę Ducha Świętego i aby wszyscy pogrzebani przez chrzest w śmierci Chrystusa razem z Nim powstali do nowego życia. Również Uczta Pańska - Eucharystia - służy nowemu życiu, które nie jest możliwe bez pokarmu. Najpełniejszy udział w Passze Jezusa, w Jego zwycięstwie dokonuje się przez sakrament chrztu i Eucharystię. Już ochrzczeni odnawiają przyrzeczenia złożone w sakramencie zanurzenia w śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. Pokropienie wodą pobłogosławioną przypomina im chrzest św7. Cała liturgia wigilii zmierza wewnętrznie ku Eucharystii - tryumfowi uwielbionego Kyriosa. Ona stanowi szczyt celebracji misterium paschalnego. Wigilia Paschalna - kultyczna ekspresja całego chrześcijaństwa pozostaje zawsze wielkim zadaniem kerygmatycznym. Dokonuje się ono także przez jakość celebracji odpowiednio przygotowanej, by sprawowanie liturgii natchnęło uczestników chrześcijańską nadzieją w Chrystusie, uczyło życia nowym życiem na co dzień, by stali się uczestnikami „paschalnych radości" (prefacja) i sławili Pana. uroczyściej głosili Jego chwałę. Chrystus bowiem jako prawdziwy Baranek zgładził grzechy świata, zniweczył śmierć i przywrócił nam życie (l prefacja). Szczególnego znaczenia nabierają użyte w pręta ej i łacińskie słowa: confireri i jego synonim: praedicare. Są to odpowiedniki greckiego wyrażenia exhomologeomai, które oznacza wyznanie wiary zwłaszcza w momencie prześladowań, szczególnie zaś oznacza wielbienie niewypowiedzianych przymiotów Boga i Jego czynów, z których pierwszym jest misterium paschalne Chrystusa. W Polsce liturgia Wigilii Paschalnej kończy się uroczystym ogłoszeniem zmartwychwstania Chrystusa i wezwaniem całego stworzenia do udziału w tryumfie Zmartwychwstałego przez procesję rezurekcyjną, w której niesie się krzyż przyozdobiony purpurową stułą (krzyż zwycięski) oraz figurę Zmartwychwstałego. Może się ona odbywać także w niedzielę rano. O takiej procesji ze śpiewem hymnu Cum Rex gloriae dowiadujemy się z Ordinale Plocense z XIV w. Poprzez Rytuał Piotrkowski obrzęd procesji dotrwał do naszych czasów. Mszał z 1970 r. nieco ją zmodyfikował. Trzykrotne okrążanie kościoła w procesji podkreślało jej walor (omne trinum perfectum - co złożone z trzech, jest doskonałe). Obecne przepisy dopuszczają jedno okrążenie kościoła. Swoistym „powtórzeniem" procesji rezurekcyjnej była w Polsce procesja niedzielna sprawowana przed uroczystą Mszą św. (sumą) wokół kościoła, przy którym zwykle znajdował się cmentarz grzebalny. Procesja z kilkoma przystankami (stacje) głosiła zmarłym wieść o zmartwychwstaniu. Dziś jest praktykowana tylko w niektórych okolicach. 16 stycznia 1988 r. Kongregacja do Spraw Sakramentów i Kultu Bożego wydała specjalny dokument - lisi okólny Paschalis sollemnitatis, dotyczący przygotowania i sprawowania świąt paschalnych -Triduum Paschalnego. Zawiera on 108 artykułów Jest podpisany przez prefekta Kongregacji kardynała P. A. Mayera. Z dokumentu tego przebija troska o zachowanie dotychczasowych przepisów, szczególnie ich ducha, jak również staranie o udział wiernych. Na szczególną uwagę zasługują wskazania duszpasterskie, przypomnienia o autentyczności i prawdzie stosowanych symboli. W tym kontekście nie dziwią uwagi dotyczące np. wielkości rozpalanego ognia. Płomień ognia powinien być taki, by rzeczywiście wskazywał na możliwość rozproszenia ciemności, pascha! natomiast wanien być każdego roku now^y, z wosku, nigdy sztuczny, jeden, takich rozmiarów, by ewokował Chrystusa - Światło świata (art. 82). Po okresie paschalnym świeca wielkanocna (pascha!) nie powinna znajdować się w prezbiterium. Prawodawca poleca także, aby celebrację w Wielką Niedzielę rozpoczynać od pokropienia zgromadzonych wodą pobłogosławioną w Wigilię Paschalną (art. 97). Dokument sugeruje powrót do sprawowania Nieszporów chrzcielnych w Niedzielę Wielkanocy (art. 98). W duszpasterskiej praxis naszego kraju nadal pozostaje wielkim problemem żądanie wyłażone w art. 78, by Wigilia Paschalna sprawowana była poczynając od północy, a zakończona o świcie Niedzieli Wielkanocnej. Inne zwyczaje, jak czytamy w dokumencie, są zabronione. Warto także podkreślić kolejne przypomnienie Kongregacji do Spraw Sakramentów i Kultu Bożego, by wierni przyjmowali Komunię św. w dniu Wielkanocy pod dwiema postaciami (art. 92). Jest to dokument troski o to, by zbawczy czyn Chrystusa był rzeczywiście sercem roku liturgicznego.

Zaczerpnięto: ks. prof. Bogusław Nadolski " Liturgika II Liturgia i czas."

---

WIGILIA PASCHALNA

TEKSTY LITURGII

Formularz Liturgii Wigilii Paschalnej z Mszału Rzymskiego dla Diecezji Polskich - zobacz

Teksty Liturgii Słowa - zobacz

Teksty Liturgii Godzin - zobacz

KOMENTARZE LITURGICZNE I WEZWANIA MODLITWY POWSZECHNEJ

Komentarze liturgiczne i wezwania modlitwy powszechnej opracowane przez Krzysztofa Porosło - zobacz

Komentarze liturgiczne opracowane przez Diakonię Liturgiczną Parafii NSPJ w Nowym Targu - zobacz

Komentarze liturgiczne opracowane przez kl. Tomasza Kubickiego - zobacz

Wezwania modlitwy powszechnej opracowane przez kl. Tomasza Kubickiego- zobacz

ROZWAŻANIA

ks. Kazimierz Kubat SDS "Homilia na Wigilię Paschalną" - zobacz

Grzegorz Ginter SJ "Rozważanie na Wigilię Paschalną" - zobacz

Homilia Paschalna Melitona - zobacz część: I     II    III    IV    V     VI

---

MSZA W DZIEŃ

TEKSTY LITURGII

Formularz na Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego - Msza w dzień - zobacz

Teksty Liturgii Słowa - zobacz

Teksty Liturgii Godzin - zobacz

KOMENTARZE LITURGICZNE I WEZWANIA MODLITWY POWSZECHNEJ

Komentarze liturgiczne i wezwania modlitwy powszechnej opracowane przez Krzysztofa Porosło - zobacz

ROZWAŻANIA

ks. Kazimierz Kubat SDS "Homilia na Niedzielę Zmartwychwstania" - zobacz

Grzegorz Ginter SJ "Rozważanie na Niedzielę Zmartwychwstania" - zobacz

NABOŻEŃSTWA

Nabożeństwo Drogi Światła (Via Lucis) opracowane na podstawie podręczników formacyjnych Ruchu Światło-Życie. - zobacz